Geen LEF in het Vlaamse Regeerakkoord 2014

Bij het lezen van het regeerakkoord moeten we niet alleen lezen wat er staat, het is ook interessant na te gaan wat er niet (meer) in staat. Waar men zich in 2009 nog engageerde om een gezamenlijk aanbod levensbeschouwing in het onderwijs in de steigers te zetten, wordt daar in de tekst van 2014 met geen woord meer over gerept. Dit in tegenstelling tot Franstalig België waar men zich wel politiek engageert om de uren levensbeschouwelijke vakken te halveren en de vrijgekomen tijd te gebruiken om les te geven over burgerschap en samenleven in diversiteit.

In het Vlaamse akkoord van 2009 beroerde volgende zin al snel de levensbeschouwelijke gemoederen: “Met het oog op de realisatie van een gezamenlijk aanbod ‘levensbeschouwing’, naast de huidige keuzemogelijkheden binnen het officieel onderwijs, maken we de samenwerking mogelijk tussen de aanbieders van de verschillende levensbeschouwelijke vakken.”

In België is het immers de (grondwettelijk verankerde) gewoonte dat elke erkende levensbeschouwing naar eigen goeddunken lessen mag organiseren in het officieel onderwijs – de overheid noch de scholen mogen zich daarmee bemoeien. Dat de vorige Vlaamse regering zich toch met dit thema zou inlaten, verontrustte. Met name de inspecties van de levensbeschouwelijke vakken waren ongerust want zij zien helemaal geen heil in “een gezamenlijk aanbod levensbeschouwing” – zeker niet als dat door de overheid wordt geïnitieerd.

De Minister van Onderwijs Pascal Smet (sp.a) nam en faciliteerde achter de coulissen een paar initiatieven om de genoemde zin uit het regeerakkoord 2009 te realiseren. Zo werd er onder meer een werkgroep opgericht om na te denken over mogelijke gemeenschappelijke eindtermen voor dat gezamenlijk aanbod. Geen gemakkelijke oefening, maar we vorderden gestaag. Ook het parlement nam bij monde van J.J. De Gucht (open-vld) een initiatief door een voorstel tot wijziging van decreet in te dienen waardoor de levensbeschouwelijke vakken in de derde graad verplicht zouden zijn om lessen aan te bieden over de andere levensbeschouwingen. Naar aanleiding van dit politiek initiatief werden in het Vlaams Parlement ook interessante hoorzittingen over dit onderwerp georganiseerd.

Ondertussen was ook de vzw LEF geboren en werd er in verschillende opiniestukken (bv. http://www.liberales.be/essays/lef), artikelen en een boekje (http://www.aspeditions.be/nl-be/book/MEERLE221Y/meer-lef-in-het-onderwijs-patrick-loobuyck.htm) gepleit voor de invoering van een algemeen vormend, inclusief plichtvak over levensbeschouwing, ethiek, burgerschap en filosofie. Het voorstel werd gelanceerd in 2009, werd eerst vanuit verschillende hoeken kritisch onthaald en vooral ook als onrealistisch beschouwd, maar kreeg gestaag meer weerklank en steun – niet het minst bij ouders en directies.

Groen!, en later ook open-VLD en sp.a namen LEF geïnspireerde standpunten op in hun verkiezingsprogramma. En ook het GO! richtte een werkgroep op om te kijken op welke manier ze een gemeenschappelijk aanbod levensbeschouwing zou kunnen realiseren.

Maar ondanks deze initiatieven is er uiteindelijk niet erg veel gebeurd. De inspecties levensbeschouwelijke vakken kwamen immers zelf met een tekst waarin ze zich engageren om gedurende 6u per jaar aan de interlevensbeschouwelijke competenties van de leerlingen te werken (http://ilbc-op-school.weebly.com). Too late and too little. Het initiatief is op zich een stap in de goede richting, maar het dient eigenlijk om het status quo van aparte levensbeschouwelijke vakken in het officieel onderwijs te kunnen behouden. Aan de ene kant is het een mooi stap die men met de hete LEFadem in de nek heeft willen/moeten nemen, aan de andere kant is het een stap die elke verdere ontwikkeling heeft gefnuikt. Het initiatief kreeg immers het voordeel van de twijfel van Minister Smet en als gevolg verdween al het gedane werk in de koelkast om er niet meer uit te komen.

Ook in het GO! is men van een kale reis terug gekomen. De grote ambitie om levensbeschouwing niet (alleen) meer op een gesegregeerde manier te moeten aanbieden en de morele vorming ook te koppelen aan de GO! waarden en de mensenrechten is quasi op niets uitgedraaid. De inspecties hebben niet met dit GO! project willen meewerken en uiteindelijk zullen de volgende schooljaren slechts een viertal scholen als proeftuin beginnen met slechts in de derde graad middelbaar onderwijs slechts in het derde semester iets LEF-achtigs te implementeren.

En de voorstanders van het status quo kunnen verder op hun twee oren slapen. Nu blijkt immers dat het huidige regeerakkoord het thema van een gemeenschappelijk aanbod levensbeschouwing niet eens meer aanraakt. Bovendien moeten we op dat punt weinig verandering verwachten met een CD&V Minister van Onderwijs. Het is duidelijk dat ook op dit punt de open-vld helemaal niets meer in de pap te brokken had – hoewel ze in hun verkiezingsprogramma wel voor LEF pleiten.

In het Franstalig regeerakkoord heeft men het thema wel opgenomen. De voorbije legislatuur heeft men ook daar in het parlement de politieke discussie gevoerd. In het najaar van 2012 en de lente van 2013, werden in het Waals-Brussels parlement hoorzittingen georganiseerd naar aanleiding van een voorstel van onderwijsminister Simonet (CdH) om een gemeenschappelijke stam in de verschillende levensbeschouwelijke vakken in te voeren. Binnen deze socle commun zou dan bijzondere aandacht besteed worden aan filosofische vragen, de interculturele dialoog en het samenleven in diversiteit. Politiek is er uiteindelijk geen beslissing gevallen, ondermeer omdat verschillende partijen, met name de PS, ook denken aan het invoeren van een apart vak in plaats van of aanvullend bij de levensbeschouwelijke vakken. Sinds september 2013 werken de levensbeschouwelijke vakken voor een klein deel van de lessen wel al met een zelf opgesteld, maar weinig uitgewerkt, gemeenschappelijk programma.

Anders dan in Vlaanderen heeft het Franstalig regeerakkoord wel LEF. In de tekst staat dat men de uren van de levensbeschouwelijke vakken wil halveren en het vrijgekomen uur wil gebruiken om les te geven over verschillende levensbeschouwingen, burgerschap en samenleven in diversiteit.

1.3. Développer l’éducation à la citoyenneté

L’école est un lieu de socialisation et d’apprentissage de la citoyenneté. Elle doit préparer notre jeunesse à intégrer la diversité dans une société pluraliste. L’école participe ainsi à la construction d’un socle de références culturelles commun à tous les élèves, favorisant la cohésion sociale et le vivre ensemble. Le Gouvernement instaurera sous cette législature, dans les écoles de l’enseignement officiel, progressivement à partir de la première primaire, un cours commun d’éducation à la citoyenneté, dans le respect des principes de la neutralité, en lieu et place d’une heure de cours confessionnel ou de morale laïque. Ce cours sera doté de référentiels spécifiques, incluant un apprentissage des valeurs démocratiques, des valeurs des droits de l’Homme, des valeurs du vivre-ensemble et une approche historique des philosophies des religions et de la pensée laïque. En aucun cas, cette réforme ne pourra entrainer la perte d’emploi pour les enseignants concernés en place.

We zijn benieuwd hoe dit geïmplementeerd zal worden, temeer men ook belooft dat er geen banen zullen sneuvelen. Laat ons hopen dat men het over de taalgrens goed aanpakt en een inhoudelijk goed programma uitbouwt. Wie weet willen/kunnen de Vlamingen tegen de volgende verkiezingen nog eens iets van hun Franstalige landgenoten leren.

 

Patrick Loobuyck, augustus 2014

2 thoughts on “Geen LEF in het Vlaamse Regeerakkoord 2014”

  1. Nieuwe zaken zijn moeilijk. Ze stuiten eerst op ontkenning en afwijzing. Toch zal het bijna niet anders kunnen dat men zoiets als LEF inricht…omdat dit een eenvoudig en degelijk antwoord biedt op een complexe situatie!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *